Nieuwsanalyse: Hoe we in Nederland naar de kwaliteit van ons kraanwater kijken
Berichten over ons drinkwater volgen elkaar in het nieuws in hoog tempo op. Waar kraanwater voorheen een vanzelfsprekendheid was, roepen publicaties over milieugif, medicijnresten en oude leidingen steeds meer vragen op. Bij Waternieuws volgen we deze ontwikkelingen op de voet. Wat opvalt is dat er vrijwel altijd twee manieren zijn om naar dit nieuws te kijken: de geruststellende uitleg van de waterbedrijven enerzijds, en de kritische, preventieve houding van huishoudens anderzijds.
Wil je precies weten hoe verontreinigingen op moleculair niveau uit het water worden gehaald en wat de wetenschappelijke achtergrond hiervan is? Lees het achtergrondartikel over het waterfilter voor kraanwater op Azuraqua.com.
1. RIVM toont verhoogde PFAS-waarden aan in drinkwaterbronnen
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) slaat alarm over de aanwezigheid van PFAS in grond- en oppervlaktewater. Deze industriële stoffen worden ook wel forever chemicals genoemd omdat ze niet of nauwelijks afbreken in de natuur.
Vanuit de drinkwaterbedrijven wordt bij dit nieuws benadrukt dat het kraanwater nog steeds ruimschoots voldoet aan de huidige wettelijke normen. De gemeten concentraties betreffen voornamelijk de nieuw voorgestelde richtwaarden, die aanzienlijk strenger zijn ingesteld. De sector geeft aan dat er geen sprake is van acute gezondheidsrisico’s en dat er hard wordt gewerkt aan aanpassingen in de zuiveringsstations. Kijk je hier echter als consument naar, dan ligt dat anders. PFAS stapelt zich in de loop der jaren op in de organen en het menselijk lichaam. Veel huishoudens willen het risico van langdurige, lage blootstelling niet afwachten en kiezen voor een waterfilter voor kraanwater om deze stoffen op het punt van consumptie direct uit het water te halen.
2. Toename van medicijnresten in de Nederlandse waterketen
Door de vergrijzing stijgt het gebruik van geneesmiddelen flink. Restanten van pijnstillers, ontstekingsremmers en de anticonceptiepil belanden via het riool in onze rivieren. De waterschappen geven aan dat het steeds lastiger wordt om al deze moleculen af te vangen.
De watersector relativeert de aanwezigheid van deze stoffen vaak door te rekenen in hoeveelheden: je zou duizenden liters kraanwater moeten drinken om de dosering van een enkele pijnstiller binnen te krijgen. Bovendien kost het bouwen van geavanceerde zuiveringsinstallaties miljarden euro’s. Toxicologen en verontruste burgers kijken hier echter met meer zorgen naar. De wetenschap weet immers nog erg weinig over het zogeheten cocktaileffect: de wisselwerking tussen tientalle verschillende lage doses medicijnresten op onze hormoonhuishouding. Een effectief kraanwater filter biedt in dat geval de zekerheid dat deze stoffen niet in het dagelijkse drinkglas belanden.
3. Oude loden leidingen nog steeds aanwezig in binnensteden
In woningen die gebouwd zijn vóór 1960 worden bij inspecties nog regelmatig loden drinkwaterleidingen aangetroffen. Lood kan in het drinkwater oplossen en is schadelijk voor de gezondheid, met name voor jonge kinderen.
Wanneer het water de zuiveringscentrale verlaat is het volledig loodvrij. De wettelijke verantwoordelijkheid voor de leidingen in de woning ligt immers bij de huiseigenaar of de verhuurder. Hoewel er saneringsplichten bestaan, verloopt het vervangen van binnenleidingen in de praktijk uiterst traag door hoge kosten en ingewikkelde verbouwingen. Voor bewoners van zulke panden is dit een lastige situatie. Zij hebben vaak niet het geld of de toestemming om direct alle leidingen te vervangen. Een gecertificeerd waterfilter voor kraanwater fungeert dan als een directe veiligheidsbarrière die lood Betrouwbaar opvangt zonder dat er een breekhamer aan te pas komt.
4. Wetenschappers treffen microplastics aan in het menselijk bloed
Onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam hebben voor het eerst aangetoond dat minuscuul kleine kunststofdeeltjes door het menselijk lichaam circuleren. Kraanwater en plastic flesjes worden genoemd als mogelijke opnameroutes.
De drinkwaterbedrijven wijzen erop dat de bestaande zand- en koolfiltratie in de stations het overgrote deel van de grotere plasticdeeltjes al uit het bronwater haalt. Het onderzoek naar nanoplastics staat bovendien nog in de kinderschoenen. Toch nemen consumenten hier geen genoegen mee. Niemand wil bewust plasticdeeltjes binnenkrijgen, ongeacht hoe klein ze zijn. De vraag naar fijnmazige meertrapsfilters groeit dan ook sterk onder mensen die hun drinkwater extra willen beschermen tegen deze vorm van vervuiling.
5. Vergunningen voor industriële afvalwaterlozingen onder de loep
Uit onderzoeksjournalistiek blijkt dat chemische fabrieken soms vergunningen hebben om stoffen te lozen waarvan de milieueffecten niet op voorhand volledig bekend zijn. Het duurt vaak jaren voordat de wetgeving achter deze chemische varianten aan komt.
De overheid en de vergunningverleners leggen uit dat zij handelen volgens het geldende recht. Industrieën hebben lozingsrechten nodig om te kunnen functioneren, en het toezicht wordt aangescherpt zodra er nieuwe inzichten zijn. De burger kijkt hier met een kritischer oog naar. Het feit dat de wetgeving stelselmatig achterloopt op nieuwe industriële stoffen maakt dat men liever zelf de controle neemt. Een eigen waterfilter in de keuken geeft de zekerheid dat ook nog niet-gereguleerde chemische stoffen uit het water worden gefilterd.
6. Schade aan apparatuur door grote regionale verschillen in waterhardheid
De hoeveelheid kalk in het kraanwater verschilt per regio enorm. In gebieden met een hoge concentratie calcium en magnesium ondervinden huishoudens regelmatig storingen aan kostbare apparaten zoals koffiemachines en medische CPAP-bevochtigers.
Voor het drinkwaterbedrijf zijn calcium en magnesium geen verontreinigingen, maar juist waardevolle mineralen. Het volledig ontkalken van al het kraanwater bij de bron is kostbaar en milieutechnisch niet haalbaar. Aan de keukentafel telt echter de praktische schade. Kalkaanslag verkort de levensduur van apparatuur aanzienlijk en beïnvloedt de smaak van koffie en thee. Met een meertraps filter wordt de kalk direct bij de kraan verwijderd, wat apparaten beschermt en de waterkwaliteit verbetert.
7. Nieuwe Europese Drinkwaterrichtlijn stelt strengere eisen
De Europese Unie heeft de regels voor drinkwater aangescherpt. Lidstaten zijn verplicht om de kwaliteit van het water strenger te bewaken en te testen op een breder scala aan vervuilende stoffen.
Beleidsmakers zien deze richtlijn als een grote overwinning voor de volksgezondheid. Drinkwaterbedrijven krijgen duidelijke doelen om hun zuiveringsmethoden de komende jaren stapsgewijs op te schalen. De realiteit is echter dat het verhogen van de normen in de praktijk een proces van tientallen jaren is dat bovendien zal leiden tot een hogere drinkwaterrekening. Een waterfilter voor kraanwater biedt huishoudens vandaag al het zuiverheidsniveau dat de Europese richtlijnen op de lange termijn nastreven.
8. Populairiteit van TDS-meters onder consumenten groeit sterk
Steeds meer Nederlanders schaffen een digitale TDS-meter aan om het gehalte aan opgeloste deeltjes in hun kraanwater na te meten. Kraanwater laat in Nederland gemiddeld een score zien tussen de 100 en 350 PPM.
Experts uit de watersector proberen deze cijfers vaak te nuanceren. Een waarde van 200 PPM wil volgens hen alleen zeggen dat het water mineralen bevat, aangezien een simpele meter geen onderscheid kan maken tussen gezonde mineralen en schadelijke stoffen. Consumenten waarderen de meting echter om een andere reden: transparantie. Door het kraanwater te filteren tot een waarde van 000 PPM weet je namelijk honderd procent zeker dat alle opgeloste stoffen, inclusief mogelijke chemische verontreinigingen en zware metalen, zijn geëlimineerd.
9. Nitraatuitspoeling uit de landbouw belast diepe grondwaterbronnen
Rapporten over de bodemgesteldheid tonen aan dat het gebruik van meststoffen in de landbouw leidt tot het doorsijpelen van nitraat naar de diepere bodemlagen waaruit ons drinkwater wordt gepompt.
De drinkwaterbedrijven lossen dit probleem op door bronnen met een hoger nitraatgehalte te mengen met schoner water. Zo blijven de concentraties netjes onder de wettelijke norm van 50 milligram per liter. Veel mensen vinden de gedachte dat landbouwgif en nitraten in het drinkwater aanwezig zijn echter onprettig, aangezien nitraat in het lichaam kan omzetten in nitriet. Een waterfilter aan huis haalt deze stoffen uit het water voordat het geconsumeerd wordt.
10. Consumenten kiezen steeds vaker voor gecertificeerde thuisfiltratie
In reactie op de aanhoudende stroom aan nieuwsberichten over de drinkwaterkwaliteit neemt de verkoop van consumentenwaterfilters sterk toe. Filterkannen die aantoonbaar PFAS en zware metalen filteren winnen snel terrein.
De waterleidingbedrijven roepen op tot terughoudendheid en herhalen dat het water uit de muur veilig is om te drinken. Toch groeit de behoefte om zelf de regie te voeren over wat je binnenkrijgt. Producten zoals de Azuraqua Water Pitcher spelen direct in op die behoefte. Door te filteren tot een gemeten waarde van 000 PPM en te steunen op onafhankelijke NSF/ANSI certificaten hoef je als consument niet meer te twijfelen over wat er uit je kraan komt.